Kalkulator rozcieńczania alkoholu

Ile wody dodać do spirytusu, z uwzględnieniem kontrakcji

Co chcesz obliczyć?

Mam spirytus, ile wody dodać Chcę uzyskać określoną ilość trunku

Moc wyjściowa

% obj.

Moc docelowa

% obj.

Ilość spirytusu

litr

Ile gotowego trunku chcesz uzyskać

litr

Wody do dodania

—

Gotowy trunek

—

Czysty alkohol

—

Często zadawane pytania

Ile wody dodać do 1 litra spirytusu 96%, żeby uzyskać 40%? ▼

Około 1,47 litra wody. Gotowy trunek będzie miał 2,40 litra. Prosty wzór C1×V1 = C2×V2 podaje 1,40 litra wody, ale nie uwzględnia kontrakcji: po zmieszaniu alkoholu z wodą objętość maleje, więc wody trzeba dolać nieco więcej.

Co to jest kontrakcja alkoholu? ▼

To zmniejszenie objętości przy mieszaniu etanolu z wodą. Cząsteczki obu cieczy przyciągają się i układają gęściej, więc 1 litr spirytusu 96% i 1,47 litra wody dają 2,40 litra, a nie 2,47 litra. Przy rozcieńczaniu do 40% różnica wynosi ok. 3%.

Czy wlewać spirytus do wody, czy wodę do spirytusu? ▼

Bezpieczniej wlewać spirytus do wody, powoli i mieszając. Mieszanie wydziela trochę ciepła, a ciecz chwilowo mętnieje. Po wymieszaniu odstaw trunek na kilka godzin do wyrównania temperatury, zanim sprawdzisz moc alkoholomierzem.

Dlaczego wynik zależy od temperatury? ▼

Moc alkoholu w % obj. podaje się w temperaturze 20°C, a gęstość cieczy zmienia się z temperaturą. Kalkulator liczy dla 20°C. Mierząc alkoholomierzem w innej temperaturze, trzeba skorygować odczyt według tabeli dołączonej do przyrządu.

Jaka jest różnica między % obj. a % wag.? ▼

% obj. (ABV) to mililitry czystego alkoholu w 100 ml roztworu i taka wartość jest na etykietach. % wag. to gramy alkoholu w 100 g roztworu. Spirytus 96% obj. ma ok. 93,8% wag., a wódka 40% obj. ok. 33,3% wag.

Ile wody dodać do 1 litra spirytusu 96%?

Tabela podaje ilość wody z uwzględnieniem kontrakcji, czyli tyle, ile faktycznie trzeba dolać, żeby uzyskać żądaną moc w temperaturze 20°C. W ostatniej kolumnie dla porównania wynik prostego wzoru, który zaniża ilość wody.

Moc docelowa	Woda (dokładnie)	Gotowy trunek	Prosty wzór
70% (dezynfekcja)	0,41 L	1,37 L	0,37 L
50% (mocna nalewka)	0,98 L	1,92 L	0,92 L
45%	1,20 L	2,13 L	1,13 L
40% (wódka)	1,47 L	2,40 L	1,40 L
20%	3,87 L	4,80 L	3,80 L

Wzór na rozcieńczanie i dlaczego trzeba go poprawić

Podstawą jest bilans czystego alkoholu: C1 × V1 = C2 × V2. Ilość czystego alkoholu się nie zmienia, więc objętość gotowego trunku to V2 = C1 × V1 ÷ C2. Ta część jest dokładna: z 1 litra spirytusu 96% powstanie 2,4 litra trunku 40%.

Błąd pojawia się przy obliczaniu wody. Prosty sposób zakłada, że woda = V2 − V1, czyli 1,4 litra. W rzeczywistości alkohol i woda po zmieszaniu zajmują mniej miejsca niż osobno. To zjawisko nazywa się kontrakcją. Kalkulator liczy wodę z bilansu masy: masa trunku minus masa spirytusu, z gęstościami mieszanin etanolu i wody w 20°C. Dlatego podaje 1,47 litra, a nie 1,4.

Jak rozcieńczać spirytus w praktyce

Odmierz wodę, najlepiej przegotowaną i ostudzoną albo niegazowaną wodę butelkowaną o niskiej mineralizacji.
Powoli wlewaj spirytus do wody, cały czas mieszając.
Odstaw na kilka godzin, aż mieszanina wróci do temperatury pokojowej i się sklaruje.
Sprawdź moc alkoholomierzem w 20°C. Jeśli jest za wysoka, dolej odrobinę wody i zmierz ponownie.

Do nalewek moc liczy się nieco inaczej, bo zamiast czystej wody dodaje się syrop cukrowy i sok z owoców. Proporcje spirytusu, syropu i cukru obliczysz w kalkulatorze nalewki. Jeśli chcesz sprawdzić, ile alkoholu będzie we krwi po wypiciu takiego trunku, użyj kalkulatora promili.

Rozcieńczanie słabszego alkoholu

Kalkulator działa dla dowolnej mocy, nie tylko dla spirytusu 96%. Możesz na przykład obniżyć moc nalewki z 55% do 45% albo rozcieńczyć alkohol 70% do dezynfekcji. Moc docelowa musi być niższa od wyjściowej: dodając wodę, nie da się podnieść mocy trunku. Procentowe zmiany innych wartości policzysz w kalkulatorze procentowym.